Altın tedarik zincirine yönelik risk yönetim faaliyetlerinin amacı; altın ve değerli metal madenciliği, toptan ve perakende külçe ticareti, eritme ve rafinaj gibi faaliyetler bakımından potansiyel para aklama/terör finansmanı gibi risklerin belirlenmesi ve bu nedenle oluşabilecek itibar ve maddi kayıpların engellenmesidir.
Risklerin belirlenmesi, azaltılması ve kontrol edilmesine ilişkin Kurum politika ve prosedürleri ile kontrol noktaları oluşturulurken, Borsa İstanbul tarafından yayımlanan Rehberin genel risk faktörleri ve uyarı göstergelerinin yanında temel olarak Banka ve finansal iştirakleri bakımından “Rafineri Sonrası Şirketleri Bakımından Risk Değerlendirmesi” ilkeleri esas alınır. Bununla birlikte; diğer ulusal ve uluslararası kuruluşlarca getirilen tavsiye, ilke, standart ve risk odaklı rehberlerden de faydalanılabilir.
FATF tarafından altın ve değerli metal madenciliği, toptan ve perakende külçe ticareti, eritme ve rafinaj gibi faaliyetler para aklama/terör finansmanı açısından yüksek riskli işlemler olarak değerlendirilmiştir. Organize suç örgütleri, yüksek tutarda ve nakit formdaki yasadışı gelirlerini istikrarlı, kolayca taşınabilir ve anonim olarak el değiştirilebilir bir varlığa çevirmek için altın ve değerli metal endüstrilerini mükemmel bir kanal olarak görmektedir.
Özellikle çatışma bölgelerinden çıkarılan altın, elmas veya diğer kıymetli madenler terör örgütleri için önemli gelir kaynakları arasında yer almaktadır. Terör örgütleri tarafından eylemleri gerçekleştirecek üyelerine ve eylem yapılacak bölgelere fonların aktarılmasında kullanılan temel yöntemler arasında altın ve elmas gibi değerli malların fiziksel olarak taşınması da yer almaktadır.
Bu kapsamda terörist gruplar;
- i. Maden sahalarını veya taşıma güzergâhlarını, kıymetli maden ticareti noktalarını ve tedarik zincirindeki üretim aktörlerini yasa dışı bir şekilde kontrol altında bulundurmak ve/veya
- ii. Maden sahalarına erişim noktalarında, kıymetli maden taşıma güzergâhlarında veya kıymetli maden ticareti yapılan yerlerde yasa dışı vergi veya haraç almak ve/veya
- iii. Aracılardan, ihracat şirketlerinden veya uluslararası tüccarlardan yasa dışı vergi veya haraç almak suretiyle önemli gelirler elde edebilirler.
Altın ve değerli metalleri yasa dışı gelirlerin aklanması hem de terörün finansmanı bakımından daha cazip hale getiren önemli özellikleri aşağıda gibi özetlenebilir;
- Altın piyasası nakit yoğundur, bu nedenle alım-satımlarında suçtan elde edilen nakit paraların dikkat çekmeden kullanılmasına elverişlidir.
- Altın anonim olarak alınıp satılabilir ve işlemlerin izlenmesi ve belgelendirilmesi zordur.
- Altın, küresel bir para birimidir ve yasadışı faaliyetlerde ödeme ve değişim aracı olarak kullanılabilir.
- Altın hacmi küçük ve değeri yüksek bir mal olduğundan yüksek tutarlı suç gelirinin muhafazası ve fiziki olarak ülkeden ülkeye kaçırılmasına elverişlidir.
- Fiyatı istikrarlıdır, suç gelirinin değerini korur ve her istendiğinde hem fiziksel hem de kaydi olarak kolayca alınıp-satılabilir,
- Altın üretimi suç örgütlerine ve teröristlere her zaman yüksek gelir sağlayabilir. Borsa İstanbul tarafından yayımlanan Rehbere maruz kalınabilecek temel riskler aşağıdaki gibi belirtilmiştir:
- Altının çıkarılması, taşınması ve ticaretiyle ilgili sistematik ve yaygın insan hakları ihlalleri
- Özel veya kamu güvenlik güçleri veya devlet dışı silahlı gruplara doğrudan veya dolaylı yardım
- Rüşvet ve altının menşei hakkında yanıltıcı bilgi ile işlem yapılması
- Kara para aklanması veya terör finansmanı
- Çatışmalara katkı yapılması
Bununla birlikte; giderek artan sayıda yapılan sektörel araştırmalar, küresel tedarik zincirleriyle bağlantılı altın ve kıymetli madenlerinin üretim ortamlarında büyük ölçüde çocuk işçi ve zorla çalıştırma, insan hakları ihlalleri ve insan kaçakçılığı gibi suçların işlendiği ve özellikle kayıtdışı küçük işletmelerde toprağa ve suya zararlı kimyasalların karıştığı arama yöntemlerinin doğaya ve insan sağlığına önemli zararlar verdiğine işaret etmektedir.
Bu nedenle; altın ve değerli metal madenciliği, toptan ve perakende külçe ticareti, eritme ve rafinaj gibi faaliyetler ve bu alanlarda faaliyet gösteren kişiler yüksek riskli işlem ve müşteri grupları arasında değerlendirilir.
Bu kapsamda; Denizbank Finansal Hizmetler Grubu Karapara Aklanmasının Önlenmesi Ve Terörün Finansmanı İle Mücadele Konusunda Uyum Politikasında yer verilen “Detaylı (Sıkılaştırılmış) Müşteri Tanı tedbirleri ve “Sınırlandırılmış İşlemler ve Müşteri İlişkileri”ne ilişkin kurallar uygulanır.
Banka ve finansal iştirakleri, Borsa İstanbul’un “Rafineri Sonrası Şirketleri Bakımından Risk Değerlendirmesi” ilkeleri kapsamında;
1. Tedarikçilerden, kıymetli maden içeren ürünler ve malzemeler için maden/rafineri bilgileri talep edilmelidir. Bu bilgiler ya doğrudan öğrenilmeli ya da varsa rafine kıymetli maden ürününün üzerine basılmış işaretler veya rafineri sonrası ürün tedarikçilerinden temin edilmelidir.
2. Kıymetli maden rafinerileri tanımlanmışsa söz konusu rafinerilerin Rehbere uygun bir tedarik zincirinin mevcut durumunun uyum düzeyinin belirlenmesi politikası uyguladıklarının açık kaynaklardan teyit edilmesi istenmelidir. İsabetli kararlar vermek amacıyla tedarikçilerin sunduğu beyanları riskle orantılı harici kanıt kaynaklarıyla karşılaştırmalıdır.
3. Varsa, kıymetli maden içeren malzemeler ve ürünlerle ilgili önceki rafinerilere ait tanımlama bilgileri talep edilmelidir.
4. Rehbere ve uluslararası standartlara uygun işlem yaptığından emin olunması bakımından; özellikle LBMA (Londra Külçe Piyasası Birliği) üyesi üreticilere ait (Rafinerinin adı ve/veya kaşesi/logosu veya damgası bulunan) işlemlere aracılık edilir. LBMA; altın ve gümüş için rafineri ve üretim standartlarını belirlemekte olup, bu standartlara sahip LBMA üyesi üreticiler tarafından üretilen ürünler, tüm merkez bankaları, uluslararası bankalar ve borsalar, tezgahüstü piyasalar ve uluslararası takas ve saklama merkezlerinde kabul edilmektedir.
GEN.035KIYMETLİ MADEN İŞLEMLERİ prosedürümüz ve Politikamız gereği Londra Altın Piyasası (LBMA) sertifikasına sahip olmayan ve altın fiziki teslimata konu edilmemektedir. Sadece LBMA üyesi Rafinerilerin 995/1000 saflıkta standart külçe altınları kabul edilmektedir.
Bankamıza fiziki olarak teslim edilen yukarıda belirtilen şartı taşıyan altınlar, Borsa İstanbul A.Ş ye gönderilmekte ve Borsa uygunluğu sonrasında verilen Borsa Teslim Makbuzuna istinaden kaydi olarak şubelerimiz tarafından hesaba yatırılmaktadır. Altın, fiziki olarak Borsa Kasasında saklamada kalmaktadır.
Bankamızda tüm ithalat ve işlemlerin Borsa İstanbul’un bilgisi dâhilinde yapılmakta ve rafineri/üretim faaliyetimiz bulunmamaktadır.
5. Denizbank Finansal Grubu ile iş yapan altın ve diğer kıymetli maden sektöründe faaliyet gösteren şirketler ve diğer tüm tedarikçiler sadece gönüllü iş gücü kullanmalı ve kendi özgür iradeleri ile çalışmak isteyen personeli istihdam etmelidir. Çalışanlarını herhangi bir tehdit, güç uygulama, sahte iddialar veya başka tür bir baskı yoluyla zor kullanarak çalıştırmamaları gerekir. Doğal yaşam, yağmur ormanlarının ve çevrenin korunması, sağlık ve güvenlik gibi standartlara uygun şekilde üretim gerçekleştirmesi gerekir.
Kültürel, tarihi, bilimsel veya benzeri bir öneme sahip olarak seçilen ve yasal olarak uluslararası anlaşmalar tarafından korunan alanları tahrip etmemelidir.
Bu kapsamda; Çocuk işçiliği, zorla çalıştırma, modern kölelik, insan haklarının ihlalleri ve insan ticareti, ayrımcılık, sağlık, doğal yaşam, çevre ve güvenlik gibi pek çok standartlara uymadan kullanılan üretim metodları, yolsuzluk-rüşvet, karapara aklama, terörün finansmanı ve kitle imha silahlarının yayılması ile mücadele kapsamındaki yerel ve uluslararası mevzuata uymayan ve gerekli tedbirleri almayan kişi, ülkesinin resmi kurumlarından özel lisans/faaliyet izni almamış kurum ve kuruluşlarla iş ilişkisine girilmemeli ve hizmet verilmemelidir. (Bakınız: Y.025 1.1. DenizBank Finansal Hizmetler Grubu - Tedarikçi İş Etiği Kuralları dokümanı)
Rafineri veya uyum düzeyi belirlenemeyen, çatışmalardan etkilenmiş ve yüksek riskli bölgelerle bağlantılı veya menşeili madenlere ilişkin işlemlere yukarıdaki güçlendirilmiş tedbirlerin uygulanamadığı durumlarda işlem gerçekleştirilmemelidir. Çatışmalardan etkilenmiş ve yüksek riskli bölgelerle bağlantılı menşe ve taşıma güzergâhına ilişkin ülkelerde Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesine İlişkin Mevzuat, rüşvetle mücadele mevzuatı, gümrük denetimleri ve diğer denetimle ilgili mevzuat zayıf bir şekilde uygulanıyorsa ve/veya resmi olmayan bankacılık kanalları kullanılıyor veya ağırlıklı bir şekilde nakit kullanılıyorsa risk ciddi şekilde arttığından işleme aracılık edilmemelidir.
Bu durumun şüpheli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmeli, şüpheli durumlarda RotaPlus sistemi Olağandışı İşlem Bildirim akışından inceleme için Karaparanın Aklanmasının Önlenmesi Bölümüne dâhili bildirim yapılmalıdır.
Yukarıda belirtilen hususlara ilave olarak; tedarikçiler, müşteriler ve işlemler bakımından, Borsa İstanbul tarafından yayımlanan Rehber, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun, 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun ve 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun ve bu kapsamında yayımlanan yönetmelik, tebliğ ve rehberler kapsamında risklerin azaltılması için;
a) Müşterinin ve iş ilişkisine girilen tarafı tanıması kapsamında müşterilerin kimliklerini tespit ve teyit eder, yüksek standartları uygulayan güvenilir kurumlarla işlem yapmaya özen gösterir.
b) Birleşmiş Milletler, ulusal ve uluslararası alanda güvenilir, diğer kurum ve devletlerce listelenmiş yasaklı listeleri kontrol eder.
c) Şüpheli davranış ve faaliyetleri tespit etmek amacıyla tedarikçilere, müşterilere ve işlemlere ilişkin uyarı, izleme ve kontrol faaliyetlerini yürütür.
d) Çatışmalardan etkilenmiş ve yüksek riskli bölgelerle ilgili işlemler ve bağlantılı kişiler için gerektiğinde tedarikçiler, müşteriler ve işlemler bakımından ilave bilgi, belge talep edebilir, uygun görülmemesi durumunda işlemi reddedebilir.
e) Suç şüphesi taşıyan faaliyet ve davranışları yerel, ulusal, bölgesel ve uluslararası yetkili makamlara bildirir.
f) Bu kapsamda çalışanlarını bilgilendiren bir eğitim programı sürdürür.
Bu kapsamda; süreklilik arz eden, tüm faaliyetlerinin Yönetmelik, Tebliğ ve ilgili diğer mevzuata uygun yürütülmesini sağlayan proaktif ve reaktif bir programı uygulanır, değişen mevzuat, eğilim ve riskler kapsamında gerektiğinde yenilenir.
Denizbank Finansal Hizmetler Grubu’nun işlemleri yapan, onaylayan veya yöneten çalışanlarının altın tedarik zincirine yönelik müşteri kabulüne ve risk iştahına, yasaklı ve riskli ülkelere, uyarı göstergelerine ilişkin dikkat etmesi gereken kural ve sınırlamalar aşağıdaki gibi ve eklerde belirlenmiştir.
PL-53 Denizbank A.Ş. Karapara Aklanmasının Önlenmesi Ve Terörün Finansmanı İle Mücadele Konusunda Uyum Politikasına göre; altın ve elmas madenciliği, rafineri, toptan ve perakende ticareti ile uğraşan kişi ve kuruluşlar yüksek riskli olarak değerlendirilir ve detaylı müşteri tanı tedbirlerine (sıkılaştırılmış tedbirler) ve çalışması belirli sınırlamalara tabi tutulur. Altın-elmas veya diğer madencilik faaliyetleri ile ilgili resmi kurumlardan lisans ve faaliyet izni almamış kişi ve kurumlarla müşteri ilişkisine girilmez. (Bakınız 10.01 Müşteri İlişkisi ve İşlem Yasağı ve 10.2.1.Sınırlandırılmış İşlemler ve Müşterileri İlişkileri)
Yasak – Aşağıdaki özellikleri sergileyen kişiler müşteri olarak kabul edilemez.
- Ek A'da belirtilen yasaklı ülkelerde çıkarılan herhangi bir değerli metalle uğraşan kuruluşlar veya
- OECD Sorumlu Tedarik Rehberi'ne ("OECD standartları") veya Borsa İstanbul Uyum Rehberine uyum gösteremeyen Zanaatkâr madenciler veya zanaatkâr madenciler ile iş yapan kuruluşlar veya
- Sektörde yerleşik / kanıtlanabilir bir iş geçmişine sahip olmayan kuruluşlar (kendisi, grup şirketleri veya ortakları (Nihai Faydalanıcıları-UBO) doğrudan veya dolaylı olarak sektördeki 5 yıldan az tecrübesi olanlar); veya
- DFHG üyesi finansal kuruluşların faaliyet gösterdiği ülkede fiziki varlığı bulunan bir grubun parçası olmadığı sürece, fiziksel varlığı olmayan kuruluşlar ve tabela şirketler veya
- Bu iş için özel bir lisans almamış olan kuruluşlar veya
- Medyada olumsuz haberler bulunan kuruluşlar veya
- Sıkılaştırılmış Müşteri Tanı sorularına tatmin edici olmayan yanıtlar veren kuruluşlar
Müşteri olarak kabul edilebilecek kuruluşlar ve UBO'ları aşağıdaki kriterlere tabidir:
Yasak Değildir;
- OECD Sorumlu Tedarik Rehberi'ne ("OECD standartları") veya Borsa İstanbul Uyum Rehberine uyumlu olmalıdır.
- Yüksek riskli ülkelerde (Ek B) altın madenciliği yapan maden işletmeleri veya işlem yapan karşı taraflar, halka açık olarak listelenmeli veya büyük birçok uluslu şirket olduğunun belirlenmesi gerekir.
- İşletmenin daha önce önemli müşterileri/tedarikçileri ile yasal olarak çıkarılan değerli metallerin satışına/satın alınmasına yönelik beyan edilen değere benzer tutarlarda işlem yaptığını gösteren kanıt sunulmalıdır;
- Spesifik sektör uzmanlığına sahip özel bir Portföy Yöneticisine sahip olmalıdır (Perakende mağazaları hariç);
- İşlem düzeyinde faaliyet ve güncellenmiş saha ziyareti raporu dâhil olmak üzere yıllık periyodik incelemeye tabi olmalıdır;
- Yıllık gözden geçirme, müşterinin izin verilen kategorideki tüm kriterleri karşıladığının teyidini içermelidir.
İSTİSNA: Bu risk iştahına ilişkin kurallar, yalnızca kendine ait dükkânı aracılığıyla perakende satış yapan kuyumcu müşteriler için geçerli değildir.