https://chatbot.denizbank.com/Sdk/Jetlink.js

Menüye Git İçeriğe Git
 

Bireysel Bankacılık

Bireysel müşterilerime özel, yeni bir bankacılık deneyimi!

 

Emekli Bankacılığı

Emeklilerimize özel ürünler ve kampanyalar ile tanışın!

 

Afili Bankacılık

Ayrıcalıkları önünüze seren bankacılık Deniz’de!

 

Özel Bankacılık

DenizBank’ın özel müşterilerine sunduğu ayrıcalıkları keşfedin!

 

KOBİ Bankacılığı

Deniz’in KOBİ’lerimize sunduğu ayrıcalıklı ürün ve hizmetlere ulaşın!

 

Tarım Bankacılığı

Çiftçilerimizin ihtiyaçlarına göre hazırlanmış tüm çözümlerimizi görün!

 

Kurumsal ve Ticari Bankacılık

Kurumsal müşterilerimizin tüm ihtiyaçlarına özel çözümler Deniz’de!

Phishing (Oltalama) Nedir? Phishing Saldırılarından Korunmak İçin Neler Yapabiliriz?

Okunma Süresi
8 dk.
Eklenme Tarihi
02 Ocak 2026

Dijital dünyada neredeyse her gün yeni bir tehdit karşımıza çıkıyor ve bu tehditler hem bireysel kullanıcıları hem de büyük kurumları önemli ölçüde etkiliyor. “2025 Hoxhunt Phishing Trends” raporuna göre e-posta yoluyla gerçekleştirilen ve kimlik hırsızlığını hedefleyen phishing (oltalama) saldırılarının oranı tüm dünyada 2021 yılına göre yüzde 49 artış gösterdi. Kurumlara yapılan saldırı girişimleri yüzde 65 artarken, bireylere yapılan saldırı girişimleri yüzde 35 oranında arttı. Verizon’un 2024 Data Breach Investigations raporu ise kimlik avı girişimlerinin (phishing), veri ihlallerinin başlıca nedenleri arasında yer aldığını gösteriyor. Bu bilgiler ve rakamlar korkutucu gelse de çevrimiçi ortamdaki bilinç ve güvenlik önlemleri arttıkça saldırganların başarılı olma oranı aynı ölçüde düşüyor. Bu yazıda, oltalama adıyla da bildiğimiz phishing saldırılarının ne anlama geldiğini, hangi yöntemlerle yapıldığını ve kendinizi veya kurumunuzu bu saldırılardan nasıl koruyabileceğinizi tüm detaylarıyla ele alacağız.

Phishing (Oltalama) Nedir?

Phishing (oltalama), en temel anlamıyla kullanıcıların şifreleri, kredi kartı numaraları veya kişisel verileri gibi hassas bilgilerini ele geçirmek için kullanılan bir sosyal mühendislik taktiğidir. Saldırganlar, kendilerini güvenilir kurum veya kişiler gibi göstererek e-posta, SMS, sosyal medya mesajı ya da telefon aramaları yoluyla kurbanları kandırmaya çalışır. Bu yöntemle elde edilen bilgiler, sonrasında finansal sahtekârlıklar, kimlik hırsızlığı veya kurumsal casusluk için kullanılabilir.

Phishing (oltalama) kelimesi, İngilizce "fishing" (balık tutma) kelimesinden türemiştir. Saldırganlar, tıpkı oltaya yem takarak balıkları kandıran bir balıkçı gibi siber ortamda kullanıcıları kandırarak bilgilerini ele geçirmeye çalışırlar. Buradaki “ph” harf kombinasyonu ise hacker kültüründe yaygın olarak kullanılan bir değiştirme tekniğidir. Özellikle 1980’lerin sonlarında ve 1990’ların başlarında, telefon korsanları (phreakers) tarafından kullanılan jargonun bir yansımasıdır.

Phishing terimi ilk olarak 1996 yılında, AOL (America Online) kullanıcılarını hedef alan saldırılar sırasında kullanılmaya başlandı. O dönemde saldırganlar, sahte e-postalar göndererek kullanıcıların giriş bilgilerini çalmaya çalışıyorlardı. Bu teknik zamanla gelişerek, günümüzde e-posta, SMS, sahte web siteleri ve farklı sosyal mühendislik taktikleriyle gerçekleştirilen karmaşık saldırılara dönüştü.

Phishing Türleri Nelerdir?

Hepsi benzer mantıkta olsa da phishing saldırıları, hedef kitlesine göre pek çok farklı teknik kullanılarak gerçekleştirilir. Farklı phishing yöntemleri, saldırganların çeşitli dijital ve fiziksel kanalları kullanmasına olanak tanır. Her birinin temelinde, sosyal mühendislik ve insan psikolojisini istismar etme stratejisi yatar.

Phishing türleri ve yöntemleri hakkındaki detayları şöyle sıralayabiliriz:

Hedefli Oltalama (Spear Phishing)

Bu yöntem, doğrudan belli bir kişiyi veya kurumu hedef alır. Saldırganlar hedefledikleri kişi ya da kurum hakkında detaylı araştırma yapar ve özel bilgilere dayanarak çok daha kişiselleştirilmiş bir mesaj oluşturur. Böylece kurban kolayca kendisine gönderilen e-postanın veya mesajın gerçek olduğuna inanır.

Balina Avı (Whaling ya da CEO Fraud)

Büyük şirketlerin üst düzey yöneticilerini veya önemli karar mercilerini hedef alır. Amaç, şirket içi süreçleri kullanarak yüksek tutarlı para transferleri yapılabilmesi veya kritik verilerin ele geçirilmesidir. Bu saldırılar, şirketlerde kurumsal itibara ve maddi zarara yol açabilir.

SMS ile Oltalama (Smishing)

SMS ile gerçekleştirilen phishing saldırılarıdır. Kurbanın telefonuna, bankadan gelmiş gibi görünen acil bir mesaj gönderilir ve suni bir panik ortamı yaratılarak gönderilen linke tıklaması ya da belirli bilgileri paylaşması istenir.

Sesli Oltalama (Vishing)

Sesli arama üzerinden yapılan phishing saldırılarını ifade eder. Saldırgan, telefonda kendini müşteri temsilcisi, teknik destek görevlisi ya da bir otorite figürü olarak tanıtarak kurbandan kimlik bilgileri, şifreleri gibi hassas verilerini talep eder ya da para transferi gibi eylemlere yönlendirir.

Sosyal Medya Oltalamaları (Angler Phishing)

Sosyal medya platformlarını kullanarak gerçekleştirilen saldırılardır. Sahte müşteri destek hesapları, kurumsal profiller veya doğrudan mesaj yoluyla kullanıcıları tuzağa çekmeyi amaçlar.

Phishing Saldırıları Hangi Amaçlarla Gerçekleştirilir?

Phishing saldırıları çok çeşitli amaçlarla düzenlenebilir ve saldırıya maruz kalanlar açısından önemli riskler barındırır. Bu amaçları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

  • Maddi Kazanç: Phishing saldırılarının en önemli amacı hiç şüphesiz yasa dışı ve hızlı bir şekilde maddi kazanç sağlamaktır. Kurbanın kredi kartı bilgileri ele geçirilerek banka hesapları boşaltılabilir, online ödeme bilgileri suistimal edilebilir veya fidye yazılımı (ransomware) için zemin hazırlanabilir.
  • Kimlik Hırsızlığı: e-posta, T.C. kimlik numarası, doğum tarihi gibi kişisel bilgileri ele geçirmeyi hedefler. Bu bilgiler daha sonra başka platformlarda sahte hesaplar açmak ya da kurbanın adına çeşitli işlemler yapmak için kullanılabilir.
  • Kurumsal Casusluk: Özellikle büyük şirketlerin veya devlet kurumlarının hedeflendiği saldırılarda, ticari sırlar veya gizli belgeler hedeflenir. Bu bilgiler, rakip firmalara satılabilir veya stratejik avantaj sağlamak amacıyla kullanılabilir.
  • Zararlı Yazılım Yayılması: Phishing saldırıları, zararlı yazılımların sistemlere sızdırılması için de etkili bir yöntemdir. Kurbanın açtığı ek veya tıkladığı link üzerinden Truva atı, keylogger veya fidye yazılımları teknolojik cihazlara bulaştırılabilir.
  • Psikolojik ve Sosyal Amaçlar: Bazen saldırganların amacı yalnızca kaos yaratmak veya belirli bir örgüt ya da topluluk hakkında korku ve güvensizlik oluşturmak olabilir. Manipülasyon ve sabotaj da bu tür saldırılarda hedefler arasındadır.

Herkesin Mutlaka Bilmesi ve Farkında Olması Gereken Phishing Yöntemleri Nelerdir?

Phishing saldırıları, teknoloji ve insan psikolojisini harmanlayarak gerçekleştirilen en tehlikeli siber tehditlerin başında geliyor. Her ne kadar siber saldırganlar yeni yöntemler keşfetmeye devam etse de kullanıcıların ve kurumların neyle karşılaşabileceklerinin farkında olmaları ve güvenlik bilinçlerini artırması saldırıların başarı oranını önemli ölçüde düşürüyor. Günlük yaşam içinde maruz kalma ihtimalinizin yüksek olduğu oltalama yöntemlerini ve bu yöntemlerin farkına varmanızı sağlayacak ipuçlarını aşağıda bulabilirsiniz:

Sahte e-postalar ve Fatura Bildirimleri

Bankalar, sosyal medya platformları veya diğer güvenilir kuruluşlardan geliyormuş gibi görünen, acil bir işlem yapmanızı veya kişisel bilgilerinizi güncellemenizi isteyen e-postalar bu kategoriye girer. Gönderici adresi, küçük bir farkla gerçeğine benzer. Mesajda, “Hesabınızdan şüpheli işlem tespit edildi” gibi ifadeler kullanılır ve hemen linke tıklamanız istenir. Bu tür mesajlarda dil bilgisi sorunlarına, ifade bozukluklarına sıkça rastlanır.

Online Alışveriş ve Kampanya Tuzakları

Özellikle indirim dönemlerinde veya özel günlerde çok cazip, gerçek olamayacak kadar avantajlı tekliflerle karşılaşırsınız. Saldırganlar, sahte e-ticaret siteleri veya linkler hazırlayarak ödeme bilgileriniz başta olmak üzere tüm kişisel verilerinizi ele geçirmeye çalışır.

Sahte Telefon Aramaları

Kendilerini kamu çalışanı, polis ya da savcı gibi bir otorite figürü olarak tanıtan kişilerden gelen aramalar, korku ve panik duygusu uyandıran bir senaryo ile sizi para transferi yapmaya, kart şifrenizi tuşlamaya ya da kimlik bilgilerinizi vermeye zorlar. Benzer şekilde kendisini banka çalışanı olarak tanıtan kişiler kredi kartınızla ilgili bir problem olduğunu ya da kredi kartı aidat iadesi gibi size avantajlı gelen bir işlem yapılacağını söyleyebilir. Sorunu çözmek, para iadesini almak ya da puan kazanmak için ödeme yapmanızı ya da banka hesabı detaylarınızı vermenizi talep edebilirler.

Sosyal Medya Mesajları

Facebook, Instagram veya X gibi platformlarda “Hesabınız kapatılacak” gibi endişe uyandıran ya da “Özel ödül kazandınız” gibi beklenmedik avantajlar vaat eden mesajlarla karşılaşabilirsiniz. Bu mesajlar genellikle sizi sahte bir sayfaya yönlendirerek şifrenizi girmenizi talep eder.

Phishing Testi Nedir?

Phishing testi, kurumların veya bireylerin siber farkındalık seviyesini ölçmek amacıyla yapılan kontrollü bir saldırı simülasyonudur. Bir şirketin güvenlik departmanı ya da dışarıdan hizmet aldığı bir siber güvenlik firması, çalışanlara gerçekçi görünümlü ama aslında sahte e-postalar gönderir. Çalışanlar bu e-postaları açar, linklere tıklar ya da ekleri indirirse, kurum saldırıya ne kadar açık olduğunu görme fırsatı yakalar.

Bu testler sonucunda, çalışanların hangi noktalarda zaaf gösterdiği, hangi tip mesajlara daha kolay inandığı veya hangi departmanların daha fazla eğitime ihtiyaç duyduğu tespit edilebilir. Phishing testi aynı zamanda kurumsal güvenlik bilincini pekiştiren bir eğitim aracıdır. Yöneticiler ve güvenlik uzmanları, test sonuçlarını değerlendirerek daha etkin bir siber güvenlik stratejisi geliştirebilir; gerektiğinde ek eğitimler veya teknik tedbirler alabilir.

Phishing Saldırılarından Nasıl Korunulur?

Phishing saldırıları her gün daha karmaşık hâle gelse de aşağıda sıraladığımız gibi basit ama etkili adımlarla risklerinizi önemli ölçüde azaltabilirsiniz:

  • Hiçbir kurum sizden e-posta, SMS veya telefon yoluyla şifrenizi veya diğer hassas bilgilerinizi istemez. Bunu her zaman aklınızda bulundurun. Böyle bir durumla karşılaştığınızda harekete geçmeden güvenilir yollardan ilgili kuruma ulaşın ve durumu doğrulamalarını talep edin.
  • SMS, e-posta gibi kanallardan gelen kampanya, yardım veya bağış adı altında işlem veya transfer yapmanızı isteyen iletilere karşı temkinli olun. Gelen taleplerin doğruluğunu kontrol edin.
  • Beklenmedik, şüpheli veya aciliyet hissi yaratan e-postalara ve mesajlara karşı çok daha dikkatli olun.
  • Hızlı hareket ederek e-posta ve SMS linklerine tıklamayın. Tıklamadan önce bağlantının üzerine gelin ve açılan pencereden URL adresini kontrol edin.
  • Bir kurumun web sitesini ziyaret etmek için e-postalardaki veya mesajlardaki bağlantıları kullanmak yerine, tarayıcınıza doğrudan web sitesinin adresini yazın.
  • Arama motorları üzerinden girmek istediğiniz sitelerin başında, ‘ücretli sponsorlu reklam’ veya ‘Ad’ yazıyorsa dikkatli olun. Bu linkler sizi sahte web sitelerine yönlendirebilir.
  • Giriş yaptığınız web sitesinin adres çubuğundaki kapalı kilit ikonuna tıklayarak sertifikasını kontrol edin.
  • Bilgisayarınızda ve mobil cihazlarınızda güncel antivirüs ve güvenlik yazılımları kullanın.
  • Hesaplarınız için iki faktörlü kimlik doğrulamayı etkinleştirerek ek bir güvenlik katmanı oluşturun.
  • e-posta, sosyal medya ve diğer hesaplarınız için farklı ve güçlü şifreler kullanın.
  • Sosyal medya üzerinden tanıdıklarınızdan ya da arkadaşlarınızdan gelmesine rağmen beklenmedik talepler içeren mesajları dikkate almayın. Farklı bir kanaldan mesajı gönderen kişiye ulaşın ve durumu bildirin.

Phishing Saldırılarının Cezası Nedir?

Phishing, bir aldatma ve hırsızlık yöntemi olduğu için birçok ülkede cezai yaptırımları vardır. Türkiye’de işlenen suçun yöntemine göre bu suçu işleyen sanıklar TCK madde 158’de yer alan nitelikli dolandırıcılık, TCK madde 245 kapsamındaki banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması ya da TCK madde 243 ve 244’de düzenlenen bilişim suçları gibi farklı kategorilerde cezalar alabilirler. Cezalar saldırının niteliğine ve yol açtığı zarara göre değişkenlik gösterse de genellikle hapis ve yüksek miktarda para cezalarını içerir.

Uluslararası boyutta, Avrupa Birliği’nde Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) bağlamında da kişisel verilerin yasa dışı yollarla ele geçirilmesine yönelik ağır yaptırımlar söz konusudur. Şirketler, çalışanlarının veya müşterilerinin verilerini korumakla yükümlüdür. Önemli veri ihlallerinin yaşanması, idari para cezalarından hukuki yaptırımlara kadar uzanan geniş bir ceza yelpazesi ile karşılaşma riski doğurabilir. ABD’de ise Federal Ticaret Komisyonu (FTC) ve diğer ilgili kurumlar, kimlik avı ve dolandırıcılık konularında yaptırım uygulayan başlıca mercilerdir.

İlginizi Çekebilir

finansın dönüşümü

Finansın Dönüşümü: Yapay Zeka Finans Sektörünü Nasıl Etkileyecek?

halving

Halving Nedir? Halving Nasıl İşler?

kriptografi

Kriptografi Nedir? Kriptografi Ne İşe Yarar?