https://chatbot.denizbank.com/Sdk/Jetlink.js

Menüye Git İçeriğe Git

Elektronik Atık Nedir, Neden Geri Dönüştürülmelidir?

Okunma Süresi
7 dk.
Eklenme Tarihi

Sürekli kullandığımız mutfak robotundan yiyeceklerimizi sakladığımız buzdolabına, her türlü işimizi hallettiğimiz bilgisayardan bankacılık bilgilerimizin bile saklı bulunduğu telefona her türlü elektrik ve elektronik eşya, kullanım ömrünü bir şekilde tamamladığında atık haline gelir. Kurşun ve cıva gibi tehlikeli maddeler içerdiği için bu ürünler, doğrudan çöpe atılmayarak ayrıştırılmalıdır. Peki, elektronik atık nedir? Tüketici ekipmanı, bilişim ve telekomünikasyon ekipmanı, küçük ev aleti ve büyük ev eşyası olmak üzere dört ana grubu ayrılan elektronik atık konusu hakkındaki detayları yazımızda bulabilir, elektronik atıkların geri dönüşümü ile alakalı gerekli bilgilere ulaşabilirsiniz.

Elektronik Atık Nedir?

Elektronik atık, yukarıda da kısaca bahsedildiği üzere, kullanım ömrünü tamamlamış veya tamir edilmesi ekonomik olmayan her türlü elektrikli eşya anlamına gelir. Bu gruba giren ürünlerin içinde cam veya plastik gibi geri dönüştürülebilir malzemeler olduğu gibi kurşun, cıva, kadmiyum ve lityum gibi çevreye ve sağlığa son derece zararlı maddeler de bulunur. Bu sebeple bu atıkların doğrudan çöpe atılması doğru değildir. Doğru şekilde toplanıp geri dönüştürülmesi, içlerindeki değerli ham maddelerin ülke ekonomisine geri kazandırılması açısından son derece kıymetli olacaktır. Tam tersi şekilde elektronik atıkların yanlış veya hatalı bertaraf teknikleri ise havanın, suyun ve toprağın zarar görmesine sebep olabilir. Modern çağda hemen hemen her süreçte elektronik ürün kullanımı yaygınlaştığı için elektronik atık miktarı da artmaktadır. Bu durum, elektronik atık yönetimini sürdürülebilir çevre politikalarının önemli bir parçası haline getirir.

Elektronik Atık Örnekleri

Aşağıda elektronik atık örneklerini liste halinde görebilirsiniz.

  • Cep telefonları ve akıllı telefonlar
  • Tabletler
  • Masaüstü bilgisayarlar
  • Dizüstü bilgisayarlar
  • Bilgisayar monitörleri
  • Klavye ve fareler
  • Yazıcılar, tarayıcılar ve fotokopi makineleri
  • Harici diskler ve USB bellekler
  • Modemler ve yönlendiriciler (router)
  • Televizyonlar (LCD, LED, OLED, plazma vb.)
  • Uydu alıcıları ve dijital yayın cihazları
  • DVD, Blu-ray oynatıcılar
  • Hoparlörler ve ses sistemleri
  • Kulaklıklar ve mikrofonlar
  • Oyun konsolları
  • Akıllı saatler ve akıllı bileklikler
  • Dijital fotoğraf makineleri
  • Video kameralar
  • Şarj cihazları ve adaptörler
  • Elektrik kabloları ve uzatma prizleri
  • Powerbank'ler
  • Lityum iyon, nikel-metal hidrit ve diğer şarjlı piller
  • UPS (kesintisiz güç kaynağı) cihazları
  • Buzdolapları
  • Çamaşır makineleri
  • Kurutma makineleri
  • Bulaşık makineleri
  • Fırınlar ve mikrodalga fırınlar
  • Elektrikli ocaklar
  • Klimalar
  • Elektrikli süpürgeler
  • Ütüler
  • Saç kurutma makineleri
  • Elektrikli tıraş makineleri
  • Kahve makineleri
  • Su ısıtıcıları
  • Tost makineleri
  • Blender ve mutfak robotları
  • Elektrikli diş fırçaları
  • Elektronik oyuncaklar
  • LED ampuller ve floresan lambalar
  • Elektronik tartılar
  • Hesap makineleri
  • Elektronik termometreler
  • Duman dedektörleri ve alarm sistemleri
  • Güvenlik kameraları
  • POS cihazları ve barkod okuyucular

Elektronik Atıkların Geri Dönüşümü

Elektronik atıkların geri dönüşümü, ürünlerin güvenli biçimde toplanıp tehlikeli maddelerden arındırılması ile başlar. Ardından ürünler kırma ve öğütme süreçlerinden geçerek içlerindeki değerli madenlerin ve plastiklerin birbirinden ayrıştırılması ile ham madde haline getirilir. Sürecin tüm adımlarını aşağıdaki maddelerde açıkça görmek mümkün.

  • Toplama: Kullanım ömrünü tamamlamış ya da tamiri maliyetli olan elektronik ürünler (örneğin cep telefonu, bilgisayar, televizyon, yazıcı veya elektrikli süpürge), belediyelerin toplama noktalarına, lisanslı atık tesislerine ya da kurumsal geri dönüşüm programlarına teslim edilir.
  • Tasnif: Toplama merkezlerine getirilen ürünler, türüne göre gruplara ayrılır. Buradaki uzmanlar, ürünlerin içindeki kurşun, cıva, asbest veya lityum gibi zararlı ve zehirli olabilecek maddeleri güvenli biçimde söker. Örneğin telefon bataryalarındaki lityum, floresan lambalardaki cıva ve eski elektronik kartlardaki kurşun, burada, kontrollü şekilde ayrıştırılır.
  • Kırma/Parçalama: Çevreye ve canlı sağlığına zarar teşkil edebilecek riskli maddeler ayrıştırıldıktan sonra ürünler, tesislerdeki özel kırma makinelerinde küçük parçalara bölünür. Böylece bilgisayar kasaları, televizyon gövdeleri veya küçük ev aletleri geri dönüşüme uygun hale getirilir.
  • Ayrıştırma: Bölünen ve küçük parçalara ayrılan ürünler, içerdikleri cam ve plastik türüne göre özel malzemeler kullanılarak birbirinden ayrılır. Bunun yanında demir, bakır ve alüminyum gibi metaller de farklı teknolojiler yardımıyla ayrıştırılır.
  • Ham Madde Kazanımı: Ayrıştırılan altın, bakır, gümüş, alüminyum ve plastik gibi materyaller eritilir ve külçe haline getirilir. Yeni üretim süreçlerinde kullanılmak üzere ham maddeye dönüştürülen bu ürünler yeniden değerlendirilerek ekonomiye katkı sağlama sürecini tamamlamış olur.

Elektronik Atık Toplama Noktaları

Elektronik atıklar, içlerinde çevreye ve sağlığa zararlı maddeler bulundurabileceği için güvenlik ve yapısal özellik bakımından özel tesislere teslim edilmelidir. elektronik atık toplama noktalarının en temel özelliklerini, aşağıdaki listede görebilirsiniz.

  • Toksik Madde Koruması: Toplama noktaları; kurşun, cıva, kadmiyum ve lityum gibi zararlı maddelerin çevreye karışmasını önleyecek şekilde tasarlanır. Böylece toprak ve su kirliliğinin önüne geçilmesi amaçlanır.
  • Güvenli Saklama: Teslim edilen elektronik atıklar, geri dönüşüm tesislerine gönderilene kadar kırılma, sızıntı veya yangın riski oluşturmayacak uygun alanlarda muhafaza edilir.
  • Sınıflandırma: Toplanan ürünler; beyaz eşyalar, küçük ev aletleri, bilgi teknolojileri ekipmanları, aydınlatma ürünleri ve elektronik cihazlar gibi gruplara ayrılarak geri dönüşüm süreci kolaylaştırılır.
  • Lisanslı Firma: Elektronik atıklar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş lisanslı işletmeler tarafından toplanır, taşınır ve geri dönüştürülür.
  • Yasal Zorunluluk: Elektrikli ve elektronik atıkların, ilgili mevzuata uygun şekilde toplanması ve geri dönüştürülmesi hem çevrenin korunması hem de değerli kaynakların ekonomiye kazandırılması açısından büyük önem taşır.
  • Geri Kazanım: Toplama noktalarına ulaştırılan elektronik atıklar, geri dönüşüm tesislerinde işlenerek altın, bakır, alüminyum, demir ve plastik gibi değerli materyallerin yeniden kullanılmasına katkı sağlar.
  • Farklı Toplama Noktaları: Elektronik atıklar; 1. Sınıf Atık Getirme Merkezleri, mobil atık getirme merkezleri ve iç mekan toplama kutuları gibi farklı noktalarda toplanabilir. 1. Sınıf Atık Getirme Merkezleri, çok sayıda atık türünü kabul eden kapsamlı tesislerdir. Mobil atık getirme merkezleri, gerekli hallerde belirli gün ve saatlerde farklı bölgelere giderek vatandaşların atıklarını kolayca teslim etmesini sağlar. İç mekan toplama kutuları ise alışveriş merkezleri, belediye binaları, okullar veya kamu kurumları gibi noktalarda genellikle cep telefonu, pil, şarj cihazı ve küçük elektronik cihazların toplanması için kullanılır.

AEEE Nedir?

e-Atık nedir, sorusuna yanıt verdiğimiz bu yazıda AEEE'den de bahsetmek faydalı olacaktır. Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Yönetimi Yönetmeliği ifadesinin kısaltması olan AEEE, kullanım ömrünü tamamlamış elektrikli ve elektronik eşyaların çevreye zarar vermeden toplanması, taşınması, geri dönüştürülmesi ve bertaraf edilmesine ilişkin esasları düzenleyen yönetmeliktir. Bu yönetmelik sayesinde üreticilerin, ithalatçıların, dağıtıcıların, belediyelerin ve tüketicilerin elektronik atıkların yönetimindeki sorumlulukları belirlenir. Aynı zamanda elektronik atıkların normal evsel atıklarla birlikte bertaraf edilmesinin önüne geçilmesi, geri dönüştürülebilen değerli materyallerin ekonomiye kazandırılması ve çevre kirliliğinin azaltılması da bu yönetilmekle amaçlananlar arasındadır. Kısacası AEEE, elektronik atıkların güvenli ve sürdürülebilir şekilde yönetilmesini sağlayan yasal çerçeveyi ifade eder.

AEEE Yönetmeliği'nin temel amaçlarını aşağıdaki listede görebilirsiniz.

  • Elektrikli ve elektronik atıkların çevreye zarar vermeden toplanmasını sağlamak.
  • Elektronik atıkların yeniden kullanımını, geri dönüşümünü ve geri kazanımını teşvik etmek.
  • Toprak, su ve hava kirliliğine neden olabilecek zararlı maddelerin kontrol altına alınmasını sağlamak.
  • Doğal kaynakların daha verimli kullanılmasına katkıda bulunmak.
  • Üretici, ithalatçı, dağıtıcı ve tüketicilerin elektronik atık yönetimindeki sorumluluklarını belirlemek.
  • Elektronik atıkların lisanslı tesislerde işlenmesini sağlayarak kayıt dışı geri dönüşümün önüne geçmek.
  • Döngüsel ekonomiyi destekleyerek değerli ham maddelerin yeniden ekonomiye kazandırılmasını sağlamak.

Elektronik atık ne demek konusuna ek olarak ayrıca Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir? başlıklı yazımız da ilginizi çekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Pil elektronik atık mı?

Evet. Piller, elektrik enerjisi depolayan ürünler oldukları için atık yönetimi kapsamında değerlendirilir. Özellikle şarjlı lityum iyon piller ve taşınabilir piller, içeriklerindeki kimyasallar nedeniyle normal çöpe atılmamalı; pil toplama kutularına veya lisanslı atık toplama noktalarına teslim edilmelidir.

Kullanım ömrünü tamamlamış elektrikli ve elektronik atık nedir?

Kullanım ömrünü tamamlamış elektrikli ve elektronik atık; çalışmayan, tamiri ekonomik olmayan, teknolojik olarak eskiyen veya sahibi tarafından kullanılmayacağına karar verilen elektrikli ve elektronik cihazların tamamını ifade eder. Cep telefonları, bilgisayarlar, televizyonlar, beyaz eşyalar ve küçük ev aletleri bu gruba örnek gösterilebilir.

Elektronik atık kodu nedir?

Elektronik atık kodu, atıkların türünü belirlemek ve doğru şekilde yönetilmesini sağlamak amacıyla kullanılan altı haneli atık kodudur. Elektrikli ve elektronik atıklar için kodlar, atığın türüne göre değişiklik gösterebilir. Örneğin birçok elektronik ekipman Avrupa Atık Kataloğu (EWC) kapsamında 16 02 ile başlayan kodlarla sınıflandırılır. Doğru kodun belirlenmesi için atığın niteliği ve ilgili atık yönetimi mevzuatı dikkate alınmalıdır.

Elektronik atıklar nereye teslim edilir?

Elektronik atıklar; belediyelere ait atık getirme merkezlerine, lisanslı elektronik atık toplama tesislerine, mobil atık toplama araçlarına veya elektronik ürünler için oluşturulan iç mekân toplama kutularına teslim edilebilir. Bazı üretici ve satıcı firmalar da eski elektronik cihazların geri alınmasına yönelik kampanyalar düzenleyebilmektedir.

İlginizi Çekebilir

Sürdürülebilir Finans Nedir? Sürdürülebilir Finansın Önemi Nedir?

Sürdürülebilir Finans Nedir, Sürdürülebilir Finansın Önemi Nedir?

d

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Nelerdir?

d

Karbon Ayak İzi Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Yukarı Çık

En Çok Aranan İşlemler